DİREKSİYONU SAĞDA ARAÇ YOLUN NERESİNDEN GİDER?
Yaşar ÇAĞBAYIR
Birkaç yıl önceydi, bir şiir gecesinde arkadaşlar kendi şiirlerini okudular. Şiir üzerine söyleşilerde bulundular. Bana da bir şiir okumam konusunda ısrarda bulunuldu. Şair olmadığımı söyledim. Buna rağmen bir şiir okumak zorunda kaldım. Ama bir taşlama okudum: “Karamanoğlu Mehmet Beyi Arıyorum”. Bu parçanın özü Türkçeye zorla sokulmaya çalışılan yabancı sözcük ve ögelerle alay konusu olduğu için, ben de yabancı sözcükleri Türkçe seslerle söylüyordum. Bir yerde dinleyicilerden birisi, bütün İngilizce sözleri yanlış söylediğimden rahatsız olmalı ki sözcüğün İngilizce söylenişini hatırlattı.
İngilizce “lady” sözcüğünü ben “lad-ye” diye bizim seslerle söylemiştim. O dinleyici, İngilizce söyleyiş olan “ley’di” biçiminde düzeltmişti. Bizim taşlamalı manzume hedefine ulaşmıştı. Şiiri orada kesip asıl maksada geçtim:
-Düzeltme için teşekkür ederim. Şiire az sonra devam edeceğim.
Sağdan direksiyonlu taşıt aracı gördünüz mü?
-Gördük… Evet…
-Direksiyonu neden sağdadır?
-Trafiği yolun solundan takip etmek için.
-Trafik, nerede yolun solundan izlenir?
-İngiltere’de… Kıbrıs’ta…
-Peki Türkiye’de bu araç İngiliz üretimi olduğu hâlde yolun solundan gidebilir mi?
-Hayır, gidemez…
-Çünkü, Türkiye’nin trafik kurallarına uymak zorundadır. Yoksa…
Peki, İngiliz üretimi sağdan direksiyonlu bir araç Türkiye’de yolun solunu izleyemediği hâlde İngilizce bir sözcük neden İngilizce seslerle söylenmek zorunda kalıyor? Türkçe ortamına girerken neden öz seslerini korumaya kalkışıyor?
Lütfen alıntı sözcükleri de Türk dilinin kurallarına göre seslendiriniz baylar, bayanlar…
Ne kadar da komik oluyor değil mi?
Evet komik oluyor…
İşte komikliğin kaynağı “bayan” sözünü bayağı bulup da İngiliz’in “LAD-YE”sini Türkçeye sokmaya kalkışmakta yatıyor. Dilimizde, o sözcüğü karşılayan bir sürü sözcük var: “Bayan, hanım, hanımefendi, kadın…” biraz daha halk diline inersek “aile, çocuklar…” uzar gider…
Bana göre İngilizce “LAD-YE”, çok kimsenin kaba bulduğu ve yeni yasaların dilinden yavaş yavaş çıkarılmaya başlanan “karı” sözünden on kat daha kaba ve daha abes “LAD-YE”…
Türkçeye İngilizce sözcükler sokmaya çalışanlar, yolun solundan trafiğe devam edin bakalım… Sonunuz nereye varacak?..
